Kafayı Kuma Gömmek

Devekuşlarının tehlike anında başlarını kuma gömdüğü sıkça söylenir. Oysa bu doğru değil. Devekuşları yumurtalarını toprağa kazdıkları çukurlara bırakır ve anne devekuşu yumurtaları çevirmek için başını tekrar tekrar bu çukura sokar. 

Uzaktan bakıldığında ise başını kuma gömüyormuş gibi görünür. Yani gerçek bir devekuşu başını kuma gömmez, ama bu deyim insan davranışını o kadar iyi anlatıyor ki dilimizden hiç düşmüyor.

Finans dünyasında bu davranışın bir adı var, devekuşu etkisi. 2000'lerin başında finans literatürüne giren kavram, ilk tanımıyla riskli görünen finansal durumlardan, onlar yokmuş gibi davranarak kaçınmayı anlatıyor. Daha geniş anlamıyla ise hoşumuza gitmeyeceğini düşündüğümüz bilgiye bakmaktan kaçınma eğilimimizi ifade ediyor.

Bu eğilimin yatırımcılar arasında ne kadar yaygın olduğunu gösteren çalışmalardan biri, 2009'da Carnegie Mellon Üniversitesi’nden araştırmacıların katılımıyla yayımlandı. Araştırmacılar, İsveç’teki bireysel emeklilik sisteminin 2002-2004 yıllarına ait verilerini ve ABD’deki büyük bir yatırım şirketinin 2006-2008 yıllarına ait verilerini inceledi. 

Sonuç oldukça netti. Yatırımcılar piyasalar yükselirken hesaplarına daha sık, piyasalar yatay seyrederken ya da düşerken ise daha seyrek bakıyordu.

2016'da yayımlanan ve aynı araştırmacıların da yer aldığı daha kapsamlı bir çalışma, 1,1 milyon yatırımcının iki yıl boyunca günlük hesap girişlerini ve işlemlerini kapsayan 852 milyonu aşkın gözlemi inceledi. Buna göre piyasanın düştüğü günlerin ertesinde hesaplara giriş sayısı yüzde 9,5 azalıyordu. Piyasada yüksek dalgalanma beklenen dönemlerde de yatırımcıların hesaplarına daha az baktığı görüldü. 

İlginç bir şekilde yalnızca tahvil yatırımı olan kişilerde tablo tersine dönüyordu. Bu yatırımcılar, hisse piyasası düştüğünde hesaplarına daha sık giriyordu. Çalışmanın yazarlarından George Loewenstein, portföy değerlerindeki kısa vadeli dalgalanmaların yatırımcılar için anlık hazzın ve acının önemli bir kaynağı olduğunu söylüyor. Yani iyi haber beklediğimizde bakmak istiyor, kötü haber beklediğimizde bakmayı erteliyoruz.

Peki bu neden önemli? Çünkü bilgiye bakmamak, bilginin kendisini değiştirmiyor. Piyasadaki gelişmeler sen bakmasan da devam ediyor. Bakmadığın süre boyunca kararlarını güncel tabloya göre değil, en son gördüğün tabloya göre vermiş olabilirsin. Bu da fark etmeden hazırlıksız yakalanmana neden olabilir.

Fakat bu da her an ekrana bakmak gerektiği anlamına gelmiyor. Fiyatı dakikada bir kontrol etmek de, hiç bakmamak da dengesini kaybetmiş iki uç. Asıl sağlıklı olan ise, piyasalar iyi giderken de kötü giderken de aynı düzenle bakabilmek. 

Hatırlarsan devekuşu da aslında başını kuma gömmüyor, yuvasını kontrol ediyor. Belki yatırımcı için de doğru tavır budur. Kaçmadan, telaşlanmadan ve düzenli olarak bakabilmeyi başarmak.

Hissedar ile Kolay!

Piyasa ne yönde olursa olsun gelişmeleri sakin ve düzenli takip etmek, kararlarını güncel bilgilerle vermeni kolaylaştırır. Hissedar, bu düzeni kurmana yardımcı olacak araçları bir arada sunuyor.

• Takip ettiğin hisseler için fiyat alarmı kurarak ekran başında beklemeden gelişmelerden haberdar olabilirsin.
• Günlük Bülten’i Raporlar bölümünde okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
• Şirketlerin planlanan bilanço açıklama tarihlerini Temettü ve Bilanço Takvimi’nden görebilirsin.
• Ekonomik Takvim’deki önemli veri açıklamaları için takvim alarmı kurabilirsin.