Fiyatın İçindeki Kalabalık

1907’de, İngiltere'nin Plymouth şehrinde, bir tarım fuarında ilginç bir yarışma düzenlendi. Sergilenen semiz bir öküzün, kesildikten sonraki et ağırlığını en yakın tahmin eden ödül kazanacaktı.

Katılımcılar tahminlerini kartlara yazıp kutuya bırakıyordu; kimse bir başkasının ne yazdığını göremiyordu. 787 kişi katıldı, aralarında deneyimli kasaplar ve çiftçiler de vardı.

Bilim insanı Francis Galton, yarışma bittikten sonra bu 787 tahmini topladı. Tek bir kişi bile öküzün gerçek ağırlığını tam olarak bilememişti; tahminler birbirinden oldukça farklıydı, kimi çok düşük kimi çok yüksek bir sayı yazmıştı.

Ortalamanın Şaşırtan Doğruluğu

Galton merak edip 787 tahminin ortalamasını aldığında, karşılaştığı sonuç onu bile şaşırttı. Ortalama 1197 pound çıkmıştı; öküzün ağırlığı ise 1198 pound'du. Aradaki fark sadece bir pound'du. Kalabalığın ortak tahmini, tek tek hiçbir katılımcının, hatta en deneyimli kasapların bile yakalayamadığı bir isabeti yakalamıştı.

Ama bu sonucun arkasında kritik bir koşul yatıyordu: Tahminler birbirinden tamamen bağımsızdı. Her katılımcı kendi bilgisiyle ve başka kimsenin tahminini görmeden karar vermişti.

Sonraki yıllarda yapılan araştırmalar, bu bağımsızlık ortadan kalktığında kalabalığın isabetinin de zayıfladığını gösterdi. Katılımcılar birbirinin tahminini görmeye ya da öne çıkan bir görüşü duymaya başladığında, genel eğilim o görüşe doğru kaymaya başlıyor ve ortaya çıkan ortalama, bağımsız tahminlerin ortalamasından daha az isabetli hale gelebiliyor.

Piyasa Fiyatı da Bir Tür Ortalamadır

Bir hissenin piyasa fiyatı da benzer bir mantıkla oluşur; milyonlarca farklı yatırımcının, farklı bilgi ve varsayımlarla verdiği bağımsız kararların toplamıdır. Bu yüzden piyasa fiyatı, çoğu zaman tek bir yorumcunun tahmininden daha güçlü bir gösterge sayılır.

Ama tıpkı Galton'ın öküzünde olduğu gibi, bu güç de bağımsızlığa bağlıdır; herkes aynı haberi aynı yorumla okuyup aynı yöne hareket ettiğinde, kalabalığın isabeti yerini kalabalığın telaşına bırakabilir.

Galton'ın deneyi, kalabalıkların gerçekten şaşırtıcı bir doğruluk yakalayabildiğini, ama bu doğruluğun kırılgan bir şarta bağlı olduğunu gösteriyor.

Bağımsız düşünmek, sadece bir erdem değil, kalabalığın isabetli olabilmesinin de ön koşulu.

Hissedar ile Bağımsız Değerlendirme Yapmak

Kendi bağımsız değerlendirmeni sağlam verilerle yapabilmek Hissedar ile çok kolay!

• Finansal tabloları doğrudan inceleyerek, başkalarının yorumuna değil kendi değerlendirmene dayanabilirsin.
• Şirketlerin resmi açıklamalarını KAP duyuruları üzerinden birinci elden takip edebilirsin.
• İlgilendiğin şirketleri izleme listene ekleyerek, kendi bağımsız takibini oluşturabilirsin.