ETF'in Doğuşu

19 Ekim 1987, borsa tarihine "Kara Pazartesi" olarak geçti; küresel piyasalar tek bir günde çöktü, kayıplar bazı yorumculara göre 1929 Büyük Buhranı'ndan bile ağırdı. Krizin ardından ABD'nin borsa düzenleyicisi SEC (ülkemizdeki SPK'ya denk bir kurum), ilginç bir eksikliği fark etti.

Vadeli işlem piyasasında S&P 500'ü temsil eden tek bir sözleşme varken, hisse senedi piyasasında aynı işi yapacak tek bir ürün yoktu.

Geliştirme Süreci

American Stock Exchange (AMEX) ve State Street, bu boşluğu doldurmak için üç yıl süren bir çalışma yürüttü. Ekibin başındaki isimler, AMEX'in ürün geliştirme biriminden Nathan Most ve Steven Bloom'du; amaçları, bir fonu doğrudan hisse senedi gibi gün içinde defalarca alınıp satılabilir hale getirmekti. Bu, o güne kadar sadece gün sonunda tek bir fiyattan işlem gören yatırım fonlarına kıyasla köklü bir farktı.

Sonunda 22 Ocak 1993'te, S&P 500'deki şirketlerin tamamını içeren yeni bir ürün piyasaya sürüldü. Adı SPY'dı, dünyanın ilk borsa yatırım fonu, yani ETF’ydi.

Başlangıç hiç de gösterişli değildi. Fon, sadece 6,5 milyon dolarlık bir varlıkla işlem görmeye başladı; bugünün standartlarına göre son derece küçük bir rakam. Wall Street'in genel tepkisi de ilgisizdi; düşük maliyetli, endeks takip eden bir ürüne pek sıcak bakılmıyordu, çünkü dönemin yatırım kültürü daha çok aktif yönetilen ve yüksek komisyonlu fonlara alışıktı.

İlk yıllarda işlemler kağıt ve delikli kartlarla yapılıyor, bir alım emrinin tamamlanması saatler sürebiliyordu; bugünün saniyeler içinde tamamlanan işlem hızıyla kıyaslandığında bu son derece ilkel bir altyapıydı.

Ama bu yavaş ve ilgisiz başlangıç uzun sürmedi. Yatırımcılar zamanla düşük maliyetli, esnek ve gün içinde işlem görebilen bu yapının değerini fark etmeye başladı; fon yıldan yıla büyüdü, benzer ürünler türedi.

Bugün SPY, dünyanın en çok işlem gören menkul kıymeti; günlük işlem hacmi 30 milyar doları aşıyor, toplam varlık büyüklüğü 350 milyar doların üzerinde. 2020'nin Mart ayında, küresel piyasaların Covid-19 endişesiyle sarsıldığı bir günde, tek bir günde 100 milyar doları aşan işlem hacmine ulaşan ilk ETF oldu.

Bugün ABD'de 1.400'den fazla ETF işlem görüyor, bu sektörün toplam büyüklüğü ise 3 trilyon doları aşmış durumda.

Hissedar ile Takip ve Yatırım Kolaylığı

• Endeks fonlarına Hissedar üzerinden doğrudan yatırım yapabilirsin.
• Şirketlerin resmi açıklamalarını KAP duyuruları üzerinden takip edebilirsin.
• İlgilendiğin fonları ve şirketleri izleme listene ekleyerek kolay bir arayüzde takip edebilirsin.