Dünyanın En Eski Hissesi

Hisse senedi denince aklına ekranda değişen fiyatlar, şirket kodları ve anlık işlemler gelir. Oysa bir bütünü paylara bölüp bu payların el değiştirmesi fikri, borsalardan da, kâğıt hisse senetlerinden de çok daha eski. 

Bilinen en eski pay belgesi, 1288 yılında İsveç'te bir bakır madeni için düzenlenmiş.

İsveç'in Falun bölgesindeki bakır dağında, yerel halk yüzyıllardır maden çıkarıyordu. 13. yüzyıla gelindiğinde madencilik artık küçük bir yerel iş değil, ortakların paylarla yönettiği düzenli bir işletmeydi. 1288'de Västerås Piskoposu Peter'in düzenlediği bir takas belgesiyle madenin sekizde biri el değiştirdi. 

Belge, dönemin kralı ve sekiz piskoposun mühürleriyle onaylandı. Bugün Stockholm'deki Ulusal Arşiv'de saklanan bu parşömen, bilinen en eski pay belgesi kabul ediliyor. Aynı zamanda madenle ilgili günümüze ulaşan ilk yazılı kayıt olan belge, o tarihte madenin paylara bölünmüş bir ortaklık olarak işlediğini de gösteriyor.

1347'de Kral Magnus Eriksson, maden için ayrıntılı bir ferman yayımladı. Fermanda madenin nasıl işletileceği ve ortakların hakları tek tek düzenlendi; dönemi için oldukça gelişmiş bir yönetim yapısı ortaya çıktı.

Ortaklar paylarını bu kurallar çerçevesinde yüzyıllar boyunca alıp sattı. 17. yüzyılda Falun madeni dünya bakır üretiminin büyük bölümünü karşılıyordu ve İsveç ekonomisinin bel kemiğiydi.

Madenden Borsaya

Ortaklık fikri zamanla modern şirket yapısına dönüştü. 1888'de işletme, Stora Kopparberg adıyla anonim şirkete çevrildi; 17. yüzyıldan kalan her eski pay, sekiz yeni payla değiştirildi. Şirket sonraki yüzyılda madencilikten ormancılığa ve kâğıt sanayisine yöneldi. 

Bin yıla yakın süren madencilik 1992'de sona erdi, maden 2001'de UNESCO Dünya Mirası listesine alındı. 1998'de ise Stora, Finlandiyalı Enso ile birleşti ve bugün borsada işlem gören, dünyanın en büyük orman ürünleri şirketlerinden Stora Enso ortaya çıktı.

Bugün telefonundan birkaç saniyede aldığın bir hisse, aslında 700 yılı aşkın bir fikrin modern hali. 1288'deki parşömen ile bugünkü dijital kayıt arasındaki fark araçtan ibaret; özünde ikisi de aynı şeyi anlatıyor. Bir bütünün parçasına sahip olmak ve o parçanın değerine ortak olmak.

Hissedar ile Ortağı Olduğun Şirketleri Tanımak

Payına sahip olduğun şirketleri yakından tanımak Hissedar ile çok kolay!

• Şirketlerin finansal verilerini şirket kartları üzerinden inceleyebilirsin.
• Resmi açıklamaları, KAP duyuruları üzerinden takip edebilirsin.
• Borsaya yeni katılan şirketleri ve halka arz bilgilerini En Yeniler bölümünden görebilirsin.
• BIST'teki fiyat hareketlerini Anlık Piyasa Verileri ile gerçek zamanlı izleyebilirsin.