Concorde Yanılgısı: Geçmişin Maliyetine Takılmak

Yatırım kararlarında rasyonel kalabilmenin önemi

Concorde Hikâyesi

1956’da İngiltere ve Fransa, ses hızını aşan ilk ticari yolcu uçağını geliştirmek için devasa bir ortak projeye imza attı: Concorde. Uçak mühendislik açısından bir harikaydı; Paris’ten New York’a sadece 3,5 saatte ulaşabiliyordu. Ancak daha ilk yıllarda yüksek yakıt tüketimi ve bakım giderleri nedeniyle ticari olarak kârlı olamayacağı anlaşıldı.

Rasyonel olan projeyi durdurmaktı. Fakat hükümetler, “Bunca yatırım yaptık, şimdi vazgeçemeyiz” düşüncesiyle devam ettiler. Bu ısrar, onlarca yıl süren zararlarla sonuçlandı. Ekonomi literatüründe bu durum “Concorde Yanılgısı” veya “Batık Maliyet Yanılgısı” olarak yerini aldı.

Batık Maliyet Nedir?

Batık maliyet, geçmişte yapılmış ve hiçbir kararla geri kazanılamayacak harcamaları ifade eder: zaman, para, emek. Doğru karar alma mekanizması yalnızca gelecekteki olası getiriler ve riskler üzerine kurulmalıdır. Ancak insan zihni, zararı kabullenmek yerine geçmişe tutunur ve daha büyük kayıplara yol açar.

Yatırım Dünyasında Concorde Yanılgısı

Bu yanılgı yatırımcı davranışlarında sıkça görülür.

• Bir hisse senedi %30 zarara düşse bile, “Maliyetine gelsin öyle çıkarım” düşüncesiyle pozisyon korunur.

• Şirketin kârlılığı bozulsa, iş modeli zayıflasa dahi yatırımcı geçmiş fiyatlara saplanıp kalır.

Oysa piyasa, senin hangi fiyattan aldığını umursamaz. Fiyatlama, şirketin bugünkü değeri ve gelecekteki potansiyeli üzerinden yapılır. Geçmiş maliyetlere odaklanmak, sermayenin daha verimli alanlara kaydırılmasını engeller.

Geleceğe Odaklanmak

Concorde hikâyesi bize şunu hatırlatır: Zararı kabullenmek bazen en kârlı adımdır.

Bir yatırımın doğruluğu, geçmişte ona ne kadar harcadığınla değil; gelecekte sana ne kazandıracağı veya kaybettireceği ile ölçülür. Rasyonel yatırım, geçmiş maliyetlerin gürültüsünden sıyrılıp şirketin güncel durumuna odaklanmayı gerektirir.

Concorde Yanılgısı, duygusal kararların maliyetini gösteren güçlü bir ders. Sen de yatırım kararlarını geçmiş maliyetlere değil, güncel verilere dayandırarak akılcı yatırımın temellerini atabilirsin.

Hissedar ile Objektif Bakış

Geçmiş maliyetlere değil, güncel verilere odaklanmak için Hissedar yanında:

• Şirketlerin kârlılık, borçluluk ve nakit akışı verilerini takip et

• Şirketlerdeki gelişmeleri KAP duyuruları ile birinci elden incele

• İzleme listeleriyle şirketleri güncel veriler üzerinden değerlendir

Yasal Uyarı: Bu içerik sadece finansal okuryazarlığı artırmak ve bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kesinlikle yatırım tavsiyesi içermez. Bu içeriğin, müşterilerin ve diğer yatırımcıların alım satım kararlarını destekleyebilecek yeterli bilgileri kapsamayabileceği dikkate alınmalıdır. Yatırım yapmadan önce piyasaların içerdiği riskleri tam olarak anladığınızdan emin olunuz. Burada yer alan bilgi ve görüşlere dayanılarak yapılacak yatırımlar ve ticari işlemlerin sonuçlarından veya ortaya çıkabilecek tüm zararlardan IKON Menkul Değerler A.Ş. sorumlu tutulamaz.