Borsanın Sessiz Dili

Borsanın Sessiz Dili

Bugün bir hisse almak için ekranda birkaç dokunuş yeterli ve emrin sessizce iletiliyor. Oysa yakın zamana kadar dünyanın büyük borsalarında işlemler, yüzlerce kişinin aynı anda bağırdığı kalabalık salonlarda yapılıyordu. 

Bu gürültünün içinde en etkili iletişim aracı ise ses değil, eller oldu.

Bu sisteme açık artırma, İngilizcesiyle “open outcry” deniyor. Aracılar “pit” adı verilen işlem alanlarında bir araya geliyor, alım ve satım tekliflerini yüksek sesle birbirlerine iletiyordu. Ancak salon kalabalıklaştıkça ve işlemler hızlandıkça yalnızca sesle anlaşmak zorlaştı. Bilgiyi hızlı ve doğru aktarmanın yolu, herkesin anlayabileceği el işaretlerinden oluşan bir dil oldu. 

El işaretleri, Chicago Mercantile Exchange’de (CME) 1970'lerin başında yaygın olarak kullanılmaya başlandı. Finansal vadeli işlemlerin ortaya çıkmasıyla, farklı piyasalar arasındaki fiyat farklarından yararlanmak için hız her zamankinden önemli hâle gelmişti. 

El işaretleri, işlem alanları ile emir masaları arasında 37 metreyi bulabilen mesafelerde bile hızlı iletişim kurmayı sağlıyordu. Üstelik büyük emirlerin kime ait olduğunun anlaşılmasını da zorlaştırıyordu.

Bu dilin kuralları oldukça netti. Avuç içi kendine dönükse alım, dışarıya dönükse satım anlamına geliyordu. Fiyatı göstermek için el vücudun önüne doğru uzatılıyor ve yalnızca fiyatın son hanesi işaret ediliyordu. Birden beşe kadar olan sayılar için parmaklar dik, altıdan dokuza kadar olan sayılar için yan tutuluyordu. 

Yumruk yapılmış el ise sıfır demekti. Miktar söz konusu olduğunda yüze dokunuluyordu. Birden dokuza kadar olan miktarlar için çeneye, 10'un katları için alına dokunuluyordu. 100'ün katları için ise yumruk yapılmış el alına götürülüyordu. Yani avuç içi kendine dönük, üç parmağı havada eliyle çenesine dokunan bir aracı, tek bir kelime etmeden 3 kontrat almak istediğini anlatabiliyordu.

Zamanla bu dil yerini ekranlara bıraktı. CME Group 2015'in başında yaptığı açıklamada, salonda açık artırmayla yapılan vadeli işlemlerin toplam vadeli işlem hacminin yalnızca yüzde 1'ine gerilediğini duyurdu. 

Şirket, Chicago ve New York’taki vadeli işlem alanlarının büyük bölümünü 2 Temmuz 2015'e kadar kapatacağını açıkladı. Opsiyon işlem alanlarının çoğunun ise açık kalacağı belirtildi.

Türkiye’de de benzer bir dönüşüm daha erken yaşandı. O dönemki adıyla İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda 1993'te 50 şirketle bilgisayarlı alım satım sistemine başlandı. 1994'te ise tüm hisse senetlerinin alım satımı bilgisayar ortamına taşındı.

Bugün bir emir verirken ne bağırman ne de el işareti yapman gerekiyor. Ama alım satımın temel soruları değişmedi. Almak mı, satmak mı? Hangi fiyattan? Ne kadar? Ekrandaki alım ve satım butonları, bir zamanlar salonlarda havaya kalkan avuç içlerinin bugünkü karşılığı.

Hissedar ile Kolay!
Bugün tüm işlemlerin parmaklarının ucunda. Hissedar, piyasayla iletişimini sadeleştiren araçları bir arada sunuyor.

• Borsa İstanbul’daki paylarda Piyasalar bölümünden alım satım yapabilirsin.

• Ana ekrandaki arama çubuğunda Speech to Text özelliğiyle hisselere konuşarak ulaşabilirsin.

• Takip ettiğin hisseler için fiyat alarmı kurarak gelişmelerden haberdar olabilirsin.

• Uygulamayla ilgili bir konuda Canlı Sohbet üzerinden destek ekibine mesajla ulaşabilirsin.

Yasal Uyarı: Bu içerik sadece finansal okuryazarlığı artırmak ve bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kesinlikle yatırım tavsiyesi içermez. Bu içeriğin, müşterilerin ve diğer yatırımcıların alım satım kararlarını destekleyebilecek yeterli bilgileri kapsamayabileceği dikkate alınmalıdır. Yatırım yapmadan önce piyasaların içerdiği riskleri tam olarak anladığınızdan emin olunuz. Burada yer alan bilgi ve görüşlere dayanılarak yapılacak yatırımlar ve ticari işlemlerin sonuçlarından veya ortaya çıkabilecek tüm zararlardan IKON Menkul Değerler A.Ş. sorumlu tutulamaz.